(Tiếp theo phần 1)

Tiếng xe dừng trước cổng đúng năm phút sau, không sớm không muộn. Bác sĩ Toàn bước vào, tay xách theo một chiếc cặp hồ sơ đã sờn góc, dáng vẻ vẫn còn vội vã như vừa rời phòng khám giữa ca trực. Cả họ hàng đang xôn xao bỗng quay ra nhìn, không hiểu chuyện gì đang xảy ra, chỉ thấy không khí đột nhiên chùng hẳn xuống.

“Xin lỗi vì đến hơi gấp,” — ông nói, đặt cặp hồ sơ lên chiếc bàn nhỏ cạnh bàn thờ, giọng đều đều nhưng chắc chắn — “nhưng cháu Hạnh gọi, nói cần tôi xác nhận lại bệnh án của anh Nam, tôi nghĩ nên đến ngay trong lúc còn kịp, kẻo để lâu người ta lại đồn thổi thêm những chuyện không hay.”

Mẹ chồng tôi cứng người, giọng bà vẫn cố giữ vẻ bề trên, dù tay đã bắt đầu run: “Bệnh án gì? Thằng Nam nhà tôi khỏe mạnh, có bệnh tật gì đâu mà bệnh án! Ông đừng có mà bịa chuyện giúp con dâu tôi.”

Bác sĩ Toàn nhìn bà, ánh mắt ông thoáng chút ái ngại, như thể ông đã đoán trước phản ứng này. “Bà Liên, tôi hiểu bà đang đau lòng, nhưng tôi không phải người bịa chuyện. Anh Nam phát hiện hẹp động mạch vành cách đây bảy tháng, tôi là người trực tiếp điều trị, có đầy đủ hồ sơ, phim chụp, kết quả xét nghiệm ở đây.”

Ông mở cặp, lấy ra một tập giấy tờ, đặt lên bàn thờ như một lời khẳng định không thể chối cãi. “Anh ấy được khuyên nhập viện theo dõi và giảm cường độ làm việc, nhưng…”

Ông ngừng lại, nhìn tôi như xin phép được nói tiếp. Tôi khẽ gật đầu, tay siết chặt vạt áo tang.

“Nhưng anh ấy nói không thể nghỉ, vì đang gánh khoản nợ vay để lo cho… một việc gia đình. Anh giấu bệnh, không cho ai biết, kể cả vợ, chỉ dặn tôi nếu có chuyện gì xảy ra thì liên hệ với cháu Hạnh, đưa lại toàn bộ hồ sơ này cho cháu, để cháu không bị hiểu lầm bất cứ điều gì.”

Cả họ hàng lặng đi, có người bụm miệng, có người quay sang nhìn nhau xì xào nho nhỏ. Mẹ chồng tôi lùi lại một bước, tay bà bấu vào thành ghế, mặt tái nhợt như vừa mất hết sức lực. Tôi rút phong thư trong túi áo tang, mở ra trước mặt mọi người, giọng mình run nhẹ nhưng vẫn cố đọc cho rõ từng chữ, như thể đang thay chồng nói lên điều anh chưa kịp nói:

“Em à, nếu anh có mệnh hệ gì, anh xin lỗi vì đã giấu em chuyện bệnh tim. Anh sợ em lo, sợ mẹ biết chuyện lại càng áp lực anh phải kiếm tiền trả nợ nhanh hơn. Khoản nợ 400 triệu anh vay để chuộc lại mảnh đất mẹ cầm cố trước đó cho cậu Tùng đi xuất khẩu lao động, anh chưa kịp nói cho em biết, vì anh sợ em sẽ nghĩ không hay về mẹ. Anh chỉ mong em đừng để mẹ đổ oan cho em bất cứ điều gì, vì tất cả là do anh tự quyết định, không ai ép anh cả. Nếu có kiếp sau, anh vẫn muốn được làm chồng em.”

Tiếng đọc thư dứt, cả căn nhà tang im bặt như tờ. Ánh mắt mọi người dồn về phía mẹ chồng tôi. Bà đứng đó, mặt trắng bệch, môi run run nhưng không nói được lời nào, hai tay ôm lấy ngực như đang cố kìm nén một cơn đau không tên.

Một người họ hàng lớn tuổi — bác cả bên nội — lên tiếng, giọng nghiêm khắc, gõ nhẹ chiếc gậy xuống nền gạch: “Vậy ra thằng Nam vay nợ để chuộc đất bà cầm cố cho thằng Tùng đi lao động nước ngoài? Chuyện này bà giấu cả họ bao lâu rồi?”

Mẹ chồng tôi khuỵu xuống bên cạnh quan tài, hai tay ôm mặt, tiếng khóc bật ra nghẹn ngào. “Tôi… tôi chỉ nghĩ nó còn trẻ, làm ăn được, chuộc lại miếng đất không khó… tôi không ngờ nó giấu bệnh, không ngờ nó tự gánh hết một mình, đêm nào cũng thức làm thêm giao hàng sau giờ hành chính mà tôi cứ tưởng nó chăm chỉ vì tương lai với con dâu tôi…”

Tôi đứng lặng, những mảnh ghép cuối cùng dần khớp lại trong đầu. Những đêm anh về muộn, những lần anh nói dối là “tăng ca dự án”, những lần anh nắm chặt ngực rồi vội xoa dịu bằng nụ cười gượng gạo khi tôi hỏi han — hoá ra tất cả đều có lý do, chỉ là anh chọn cách gánh một mình.

Bà ngước lên nhìn tôi, đôi mắt đỏ hoe, lần đầu tiên tôi thấy người phụ nữ luôn tỏ ra quyền uy ấy trở nên nhỏ bé đến vậy, như thể tất cả sự cứng rắn bà từng khoác lên mình suốt bao năm giờ đã sụp đổ hoàn toàn.

“Mẹ xin lỗi con. Mẹ đã đổ hết tội lỗi lên đầu con, chỉ vì mẹ không dám đối diện với sự thật là chính mẹ đẩy con mẹ vào đường cùng. Ngày trước mẹ cầm cố đất để lo cho em trai nó ăn học rồi đi xuất khẩu lao động, cứ nghĩ nó sẽ tự xoay được, ai ngờ nó gánh một mình, giấu cả nhà, giấu cả vợ, giấu cả cái bệnh có thể lấy đi mạng sống của nó bất cứ lúc nào.”

Bà quay sang nhìn tấm di ảnh, giọng lạc hẳn đi: “Nam ơi, mẹ sai rồi con ơi. Mẹ cứ nghĩ mẹ đang giúp con, ai ngờ mẹ đang giết con từng ngày mà không hay biết.”

Tôi đứng lặng, không đáp ngay. Trong lòng tôi không phải sự hả hê, mà là nỗi đau nhân đôi — vừa mất chồng, vừa phải chứng kiến sự thật rằng anh đã âm thầm chịu đựng áp lực ấy một mình, không một lời than vãn, để rồi đổi lại bằng chính mạng sống của mình.

“Con không cần mẹ quỳ xuống,” — tôi nói, giọng nghẹn lại, bước đến đỡ bà dậy — “con chỉ cần từ nay, mẹ đừng bao giờ nhắc lại hai chữ ‘số sát chồng’ trước mặt bất kỳ ai nữa. Anh Nam mất vì bệnh, vì gánh nặng anh tự nhận lấy, không phải vì con, và cũng không hoàn toàn vì mẹ. Chúng ta đều là những người ở lại, mang theo phần trách nhiệm của riêng mình.”

Mẹ chồng tôi gật đầu liên tục, nước mắt lăn dài, không còn dáng vẻ bề trên hống hách như lúc đầu tang lễ, chỉ còn lại một người mẹ già đang gánh chịu nỗi ân hận muộn màng.

Tối hôm đó, sau khi họ hàng ra về, tôi ngồi một mình bên bàn thờ, thắp thêm nén nhang, nhìn di ảnh chồng cười hiền trong khung ảnh — tấm ảnh chụp ngày cưới, lúc anh còn chưa biết mình mang trong người một trái tim yếu ớt đến vậy. Tôi nói khẽ, như thể anh vẫn còn nghe được: “Anh giấu em nhiều thứ quá. Nhưng em không giận anh, em chỉ ước gì anh đã tin em đủ để cùng em gánh vác, thay vì để em phải nhận hết những lời cay nghiệt một mình, và để anh phải ra đi trong cô đơn như vậy.”

Mẹ chồng tôi bước đến, ngồi xuống cạnh tôi, không nói gì, chỉ lặng lẽ thắp thêm một nén nhang, tay bà run run cắm que nhang vào bát hương. Sau một lúc, bà khẽ lên tiếng, giọng vẫn còn khàn đặc vì khóc nhiều: “Con định thế nào sau 49 ngày? Mẹ sẽ không đuổi con đi nữa, căn nhà này con muốn ở lại bao lâu cũng được. Khoản nợ 400 triệu, mẹ sẽ tìm cách bán bớt đất để trả, không để con phải gánh thêm.”

Tôi nhìn bà, rồi nhìn di ảnh chồng, lòng dâng lên một quyết định tôi đã âm thầm cân nhắc từ đêm đọc lá thư ấy, khi ngồi một mình trong bóng tối và nghĩ về những gì mình thực sự cần cho những năm tháng phía trước.

“Con cảm ơn mẹ. Nhưng con nghĩ con sẽ chuyển đi, không phải vì giận mẹ, mà vì con cần một khởi đầu mới, ở nơi không còn quá nhiều điều khiến con nhớ đến những ngày đau lòng này. Con sẽ vẫn về giỗ chạp cho anh mỗi năm, và con mong mẹ giữ gìn sức khỏe, đừng để nỗi ân hận này bào mòn mẹ thêm nữa.”

Mẹ chồng tôi cúi đầu, không giữ tôi lại, chỉ nắm lấy tay tôi, siết nhẹ: “Mẹ hiểu. Mẹ chỉ mong con sống thật tốt, coi như đó là cách trả ơn cho những gì thằng Nam đã hy sinh. Còn khoản nợ, để mẹ lo, con không cần bận tâm.”

Khởi đầu không còn mang tên “số sát chồng”

Ba tháng sau, tôi chuyển đến một căn hộ nhỏ ở thành phố khác, bắt đầu công việc mới tại một công ty thiết kế nội thất — nơi tôi có thể toàn tâm dồn sức vào công việc để nguôi ngoai phần nào nỗi đau. Trước ngày đi, tôi ghé qua bệnh viện, gặp lại bác sĩ Toàn để cảm ơn ông đã đến đúng lúc, đã giữ trọn lời hứa với chồng tôi trong suốt bảy tháng điều trị âm thầm ấy.

“Cháu không trách anh ấy vì đã giấu bệnh chứ?” — ông hỏi, ánh mắt đầy quan tâm.

“Cháu không trách,” — tôi đáp, mỉm cười nhẹ dù khoé mắt vẫn cay — “cháu chỉ mong những người phụ nữ khác, nếu chẳng may rơi vào hoàn cảnh như cháu, sẽ không phải chịu những lời cay nghiệt vô căn cứ như ‘số sát chồng’ nữa. Đó không phải là số phận, đó chỉ là cách người ta trốn tránh trách nhiệm của chính mình, đổ hết mọi thứ lên đầu người không có khả năng phản kháng.”

Bác sĩ Toàn gật đầu, đưa tôi một tấm danh thiếp: “Nếu sau này cháu cần tư vấn về sức khỏe tim mạch, hay đơn giản chỉ là cần ai đó lắng nghe, cứ liên lạc với chú. Anh Nam từng nói với chú, cháu là người phụ nữ mạnh mẽ nhất anh ấy từng biết.”

Tôi rời bệnh viện, bước ra ngoài trời chiều nắng nhạt, lòng nhẹ nhõm hơn lần đầu tiên sau nhiều tháng đằng đẵng. Điện thoại rung lên, là tin nhắn của mẹ chồng: “Con đến nơi nhớ báo mẹ biết. Giỗ đầu của thằng Nam, mẹ đợi con về. Mẹ cũng đã bán bớt miếng đất phía sau nhà, trả gần hết khoản nợ rồi, con đừng lo gì cả.”

Tôi nhắn lại một dòng ngắn, tay gõ chậm rãi như đang gửi gắm cả tấm lòng: “Con sẽ về, mẹ ạ. Mẹ nhớ giữ sức khỏe.”

Gió chiều thổi nhẹ qua con phố lạ, tôi ngước nhìn bầu trời đang dần chuyển sang màu cam ấm áp, nghĩ về những tháng ngày phía trước — không còn ai gọi mình là “số sát chồng”, chỉ còn một người phụ nữ đang chậm rãi học cách đứng dậy sau mất mát, mang theo tình yêu của người đã khuất như một ngọn đèn soi đường chứ không phải một gánh nặng.

Có những nỗi đau không đến từ số phận, mà đến từ cách người ta chọn đổ lỗi cho nhau để trốn tránh sự thật. Và đôi khi, sự thật dù đau đớn đến mấy, vẫn tốt hơn ngàn lần một lời nguyền vô căn cứ treo lơ lửng trên đầu một người phụ nữ chỉ vì họ không còn ai đứng ra bảo vệ. Bởi lẽ, minh oan cho một người sống, đôi khi cũng chính là cách trọn vẹn nhất để tiễn đưa một người đã khuất.